Discriminatie door de overheid is onacceptabel. DENK wil een volledige doorlichting van overheidsinstanties op institutioneel racisme. Er komen zwaardere straffen voor beroepsmatige discriminatie. Iedere ambtenaar volgt een verplichte training in inclusie en diversiteit. Daarnaast wordt de Algemene wet gelijke behandeling ook van toepassing op de overheid zelf, zodat burgers ook de staat juridisch kunnen aanspreken op ongelijke behandeling.

Burgers hebben recht op een transparante overheid. DENK voert een transparantieplicht in voor lobbyisten. Het wordt zichtbaar wie met welke bewindspersoon heeft gesproken, waarover en met welk doel. Zo maken we politieke invloed inzichtelijk en controleerbaar voor iedereen.

Jongeren hebben recht op invloed over hun toekomst. DENK verlaagt het kiesrecht naar 16 jaar, zodat jongeren mee kunnen beslissen over het beleid dat hen direct raakt. Politieke betrokkenheid begint niet pas bij 18, maar op het moment dat je maatschappelijke verantwoordelijkheid draagt.

De toeslagenmisdaad is een dieptepunt in de rechtsstaat. DENK wil een overheid die burgers vertrouwt in plaats van wantrouwt. We voeren een menselijke maattoets in bij wetgeving, zorgen voor persoonlijk contact tussen burgers en ambtenaren en bieden ruimte om fouten te herstellen. De afhandeling van de toeslagenaffaire wordt versneld met extra personeel en versimpelde procedures. Alleen met gerechtigheid kan het vertrouwen worden hersteld.

Niet alleen wetten maar ook de houding van de overheid moet veranderen. DENK wil de rechtsbescherming van burgers versterken en uitvoeringsorganisaties als UWV, DUO en SVB opnieuw mensgericht maken. Hardheden in wetten worden afgeschaft. Institutioneel racisme wordt actief bestreden. Een eerlijke overheid is er voor iedereen, niet alleen voor wie het systeem begrijpt of kan betalen.

Inwoners hebben nu geen directe invloed op wie hun burgemeester wordt. Transparantie en democratisch draagvlak zijn daardoor beperkt. DENK wil dat burgemeesters rechtstreeks gekozen worden, zodat het lokale bestuur echt aansluit bij de wensen van de bevolking. Dat vergroot het vertrouwen en versterkt de band tussen bestuur en burger.

Het koningshuis vervult een verbindende rol voor veel mensen en heeft een belangrijke symbolische functie. Tegelijkertijd ontvangt het jaarlijks tientallen miljoenen euro’s van het Rijk en betaalt het geen belasting. DENK vindt dat er sprake moet zijn van gelijke plichten. Het koningshuis moet belasting gaan betalen en de winst die is gemaakt op de slavernij, geschat op 500 miljoen euro, moet worden terugbetaald. Respect voor het koningshuis mag geen reden zijn voor uitzonderingsposities op financieel gebied.

Toegang tot recht is een pijler van de rechtsstaat, maar komt steeds meer onder druk. De sociale advocatuur wordt financieel uitgehold en raakt daardoor onbereikbaar voor mensen met lage inkomens. DENK wil fors investeren in eerlijke vergoedingen voor sociaal advocaten en zorgt ervoor dat mensen met weinig middelen toch hun recht kunnen halen. Rechtvaardigheid mag nooit een luxe worden.

De overheid moet er voor iedereen zijn en een afspiegeling zijn van de samenleving, maar weerspiegelt dat nog te weinig in haar eigen organisatie. Mensen van kleur, vrouwen en mensen met een beperking zijn ondervertegenwoordigd, vooral in leidinggevende posities. DENK wil bindende diversiteitsquota invoeren bij alle overheidslagen en in het bedrijfsleven. Discriminatie bij werving en selectie wordt actief bestraft. Alleen zo ontstaat een overheid die echt recht doet aan de samenleving.

De fundamenten van de rechtsstaat zijn niet vanzelfsprekend. Door opkomende extreemrechtse politiek, bezuinigingen en toenemende polarisatie staan fundamentele burgerrechten en juridische bescherming onder druk. Die ontwikkeling moet worden gekeerd. Daarom komt er een Constitutioneel Hof om wetten te toetsen aan de Grondwet, worden de middelen voor onafhankelijke rechtspraak uitgebreid en worden burgerrechten steviger verankerd. Geen burger mag ooit nog tegenover een machtige overheid komen te staan zonder bescherming.

Wie geraakt wordt door beleid, moet ook invloed kunnen uitoefenen op dat beleid. Dat geldt voor beslissingen in de eigen wijk, de eigen stad en op nationaal niveau. Daarom wordt burgerinspraak beter geregeld, onder andere via burgerpanels, participatiebudgetten en moderne vormen van medezeggenschap. Inspraak mag niet vrijblijvend zijn; het moet daadwerkelijk verschil maken.